जनताको जिम्मेवारी

सबै युवा अवसरको खोजीमा देशै छोडी विदेश पलाएन हुन् पुगे । हामी बसाई सर्दा सर्दा यति सरिसके छौ कि भीरको छेउमा पुगेको थाहै पाएनछौ । हिजोका दिनमा आफू बसेको गाउँ ठाउँ छोड्नु अपराध मानिन्थ्यो, जे सुकै भए पनि आफ्नै गाउँ ठाउँलाई सजाउने परम्परा थियो । पुर्खाको नासोलाई छोड्नु हुन्न भन्ने  भावना हुन्थ्यो र जनताले आफ्नो गाउँ ठाउँको मायाले गाउँ ठाउँमा त्यतिखेरका मठ मन्दिर, कला, बाटो घाँटो, पानी पधेरो ,पुल पुलेसा, कुलो, बन जङ्गल आदि निर्माणमा योगदान गर्ने गर्दथे ।  सबैभन्दा केन्द्रमा आफ्नो माटो, आफ्नो गाउँले दाजु भाइ, आफ्नो संस्कृति प्रतिको भावनात्मक माया प्रेम केन्द्रमा थियो । त्यही प्रेम र भावनाले आफ्नो गाउँ आफै बनाउनु पर्छ भन्ने सोच हाबी हुन्थ्यो । पुरानै शैलीको भए पनि सामूहिक संस्कृति र सामूहिक पहलले समाज निर्माण भइरहेको थियो ।

 आज भोली यसको ठिक उल्टा,े जसरी पनि आफ्नो बसेको ठाउँ छोड्नै पर्ने भएको छ, छोडिरहेका छौ । आज “विश्व नै गाउँ” भन्ने भावनाको विकास गरिएको छ । अरूका लागि होइन यो हामी नेपालीका लागि मात्रै लागु भएको छ । विश्वमै वैदेशिक रोजगारीमा जाने मुलुकको सूचिमा हामी अब्बल छौ । विश्व एक गाउँ हो उनीहरूको लागि हो जसको आर्थिक अवस्था कम्तीमा औसत विश्वको प्रतिव्यक्ति आय बराबर छ ।

अहिले विश्वका जनताको औसत प्रतिव्यक्ति आय करिब १४००० युएस डलर छ तर हाम्रो औसत आय १४०० पनि पुगेको छैन । हामी विश्वका गाउँलेको औसतमा पुग्न १० गुणा बढी प्रगति गर्नुपर्छ । यसको लागि अहिले कै आर्थिक वृद्धि हुने हो भने हामी कहिल्यै पनि विश्वका अन्य विकसित मुलुकको नागरिकको हैसियतमा पुग्न सक्दैनौ ।

 यसका लागि हामीले हाम्रो आफ्नो अर्थतन्त्रको बलियो आधार निर्माण गर्न सक्नु पर्दछ । आफ्नो उत्पादन बढाउन हामीले सङ्घर्ष गर्ने भनेकै हाम्रै माटोमा हो, निर्माणका कामहरू देश भित्रै गर्ने हो । पूर्वाधारको विकास यही देशको गर्ने हो । हामीलाई आवश्यक पर्ने खाद्यान्नको उत्पादन यही देश भित्र गर्ने गर्ने हो । हामीसँग हामीलाई पुग्ने पर्याप्त उब्जाउ जमिन छदै छ । हामीले सबैभन्दा पहिला स्वदेश मै बसेर आवश्यक कुरामा आत्मनिर्भर हुन सक्यौ भने मात्रै बल्ल आधारभूत आवश्यकताको पुरा गर्न बाह्य जगतासंग हात थाप्नु पर्दैन । देशले एक किसिमको प्रगतिको मार्ग समात्ने छ । नेपाल सबै कुराले सम्पन्न छ भनिन्छ तर पनि गरिबीको पगरी हामीले कहिल्यैसम्म बेरिरहने ।

यसका लागि हामी जनताले आफ्नो जिम्मेवारी पुरा गर्न सक्नु पर्दछ । यसको लागि हामीमा हरेक कुराको सचेतना हुन् अनिवार्य छ । लामो सङ्घर्ष गरेर देशले नयाँ संविधान पाएको छ । संविधान अनुकूल हुने गरी काम गर्न सक्यौ भने थुप्रै लाभहरू प्राप्त हुने अवस्थाको सृजना हुनसक्छ । यसका लागि जनताले लोकतान्त्रिक संस्कारको संस्कृतिमा बाच्ने वातावरणको अवस्था बन्नुपर्दछ । लोकतान्त्रिक संस्कृतिको निर्माण कसै अमुक नेता वा राजनीतिक पार्टीले बनाउने नभईकन यसको लागि प्रत्येक जनता सचेत र जागरूक हुनुपर्दछ । यसका लागि स्कुल कलेजको पढाइको आवश्यकता पर्दैन । यो सामाजिक सदाचारको विषय भएको हुँदा अधिकांश जनतामा सदाचारको भावना पाइन्छ र हुन्छ नै, सदाचारी बन्न जरुरी छ । हामी सदाचारमा बसेका जनताहरूले समाजका लागि अपाच्य र असुहाउँदो व्यवहार गर्नेहरूलाई सहयोग गर्नु हुँदैन । उनीहरूप्रति हामीले असहयोगको नीति अपनाउनु पर्छ ।

  हाम्रो समाजमा रातो रात पैसा कमाएर जीवनशैली फेरिएकाहरू थुप्रै भेटिन्छन् । उनीहरू नै समाजमा हाम्रा आदरणीय, अनुकरणीय र पूज्य बनेका देखिन्छन् । हामीले समाजबाट यस्तो प्रवृत्तिको अन्त्य गर्न सकेनौ भने हामी प्रगतिको बाटोमा अगाडी बढ्न सक्दैनौ । हामीले मेहनत र परिश्रम गर्ने संस्कृतिको विकास गर्न सक्नुपर्दछ । मानवीय जीवनमा उत्पादक शक्तिको कारण मात्रै आजको मानव जीवन प्रगतिको यो शिखर चुम्न पुगेको हो । जालझेल र षडयन्त्रको बाटो बाट होइन ।

हामी हरेक कुरामा पारदर्शी हुनुपर्दछ । जस्तो कि, चुनावको बेला कुनै गाउँमा पानीको लागि डेढ घण्टा हिँडेर पानी बोक्नुपर्ने अवस्था छ भने त्यो गाउँमा मलाइ जिताउनुस् म एक वर्ष भित्रै  अत्याधुनिक लिफ्ट खानेपानी पुर्याउछु भनेर कसैले भन्छ भने त्यस्ताको भ्रममा नपर्नुस् । त्यो कुरा अहिले रातारात सम्भव हुन्न । त्यसको लागि अर्बौँ रकमको जोहो गर्नुपर्दछ । हाम्रो देशसँग एउटा गाउँको टोलमा अर्बौँ रकम खर्च गर्ने क्षमता छैन । हाम्रो गाउँपालिकाहरूको विकास बजेट ४–५ करोडको हाराहारीमा हुने गर्दछ जबकि गाउँपालिका भित्र सयौँ टोलहरू रहेका हुन्छन् । यस्तै सडक, अस्पताल, विद्यालय, पार्क, पशु अस्पताल , कृषिको औजार आदि संरचना निर्माणका लागि पनि हो । भन्न खोजेको हवाई नारा दिनेहरूमा हामीले विश्वास गर्नु हुँदैन । हामीले देशको वास्तविक अर्थतन्त्रको क्षमताको सही ज्ञान राख्न सक्नु पर्छ । जबकि हामी मतदाता झुक्किन नसकौँ ।